TU linkermenu
Search
Services
Customer service- Chat Helpdesk
- Loan and viewing
- Requests from repository
- Renew your loans
- Document delivery
- 3TU.Data Centre
- TU Delft Repository
- Map Room
- TUlib: information literacy
- Maths desk
- Workshops
- Literature search
- Pricelist
- Accountmanagement
- Acquisition suggestions
- About Copyright
- Trésor
- Open Access
- News and events
- Practical information
TU kleurenfoto
TU Delft Library
TU hierarchisch menu
back
print this page
CR regionEN, Wysiwyg textEN
Werkdadige meetkonst
Werkdadige meetkonst,
[Practical geometry]
by Johannes Morgenster (2nd edition)
Title: Werkdadige meetkonst, tonende klaar en beknopt, hoe dat al 't gene een ingenieur en landmeter te meten voorvallen kan, wiskonstig met en zonder hoekmeting, door de minste moeite gemeten word; hier by is gevoegt een verhandeling van roeden en landmaten in de voornaamste plaatzen van de Seven Vereenigde Provincien, en eenige andere daar omtrent leggende plaatzen, gebruikelyk.
Author: Johannes Morgenster, second edition by Johann Hermann Knoop.
Publisher: Leeuwarden, Ferwerda, 1744
The first edition of this work was published in 1703. Johann Hermann Knoop was responsible for the second edition dating from 1744 which is included here. A second and third edition of the revised work followed in 1757 and 1784. Knoop expanded the book considerably and added illustrations and tables. A new, adapted version was published in 1820. In this way, Morgenster’s book on practical geometry was used for more than 100 years.
Little is known about Morgenster. The 1820 edition refers to him as a mathematician and recognised surveyor. Knoop was born around 1700 in Kassel, Germany. His father was gardener of the royal court, and Johann followed in his footsteps. He was appointed royal gardener by Marie-Louise of Hessen-Kassel, the widow of Johan Willem Friso, who lived in Leeuwarden. In this capacity, Johann tended the gardens, but also surveyed and mapped them. The knowledge of surveying that he needed for this work was gleaned from Morgenster’s book Werkdadige Meetkunst. With common sense and interests in a wide range of fields, Knoop was able to clearly formulate his ideas on paper. He wrote books and brochures on such subjects as eclipses of the sun, gardening, botany, and sun dials, as well as dictionaries and a historical description of Friesland.
As gardener, he was responsible for the first royal meal of potatoes served in 1742. He was fired from his position in 1748, as a result of his addiction to drink. From then on, he supported himself by writing books. He died penniless in 1778.
This book on practical geometry treats the following topics: terminology, geometrical figures on paper, decimal calculation, square roots, goniometry, logarithms and trigonometry. A second part addresses the practice of surveying, and includes a description of the instruments used and surface area calculation. Other parts deal with dividing plots of land, cartography and fortification, stereometry, the laying of dykes, and budgets for such projects. The book concludes with two chapters on measuring and weighing liquids and solids. It is not surprising that, in the time of Morgenster and Knoop, a surveyor was also often employed as an inspector of weights and measures. And, finally, this book contained an extensive supplement on the various weights and measures used in different cities and areas, which was very helpful for surveyors.
link to the paper edition in the Trésor catalogue
CR regionNL, Wysiwyg textNL
Werkdadige meetkonst
Werkdadige meetkonst,
door Johannes Morgenster (2e druk)
Titel: Werkdadige meetkonst, tonende klaar en beknopt, hoe dat al 't gene een ingenieur en landmeter te meten voorvallen kan, wiskonstig met en zonder hoekmeting, door de minste moeite gemeten word; hier by is gevoegt een verhandeling van roeden en landmaten in de voornaamste plaatzen van de Seven Vereenigde Provincien, en eenige andere daar omtrent leggende plaatzen, gebruikelyk.
Auteur: voor dezen beschreven door Johannes Morgenster, nu deze tweede druk door Johann Hermann Knoop.
Uitgever: Leeuwarden, Ferwerda, 1744
Van dit werk verscheen de eerste druk in 1703. De hier opgenomen tweede druk is uit 1744, en werd verzorgd door Johann Hermann Knoop. In 1757 en 1784 volgden een tweede en derde druk van de herziene uitgave . Daarin had Knoop het werk aanmerkelijk uitgebreid en voorzien van afbeeldingen en tabellen. In 1820 verschijnt een nieuwe, bewerkte editie, zodat de Werkdadige meetkunst al met al meer dan 100 jaar dienst heeft gedaan.
Over Morgenster is niet veel bekend. In de editie van 1820 wordt hij genoemd als mathematicus en geädmitteerd landmeter. Knoop werd omstreeks 1700 in Kassel geboren. Zijn vader was daar hovenier van het hof, en ook Johann werd tuinman. Hij kreeg een benoeming bij prinses Marie-Louise van Hessen-Kassel, die als weduwe van Johan Willem Friso in Leeuwarden woonde. Als hovenier onderhield hij niet alleen de tuin, maar hield hij zich ook bezig met het opmeten en in kaart brengen van tuinen. De kennis van de landmeetkunst die hij daarvoor nodig had, haalde hij uit de Werkdadige meetkunst. Knoop beschikte niet alleen over een brede belangstelling en een goed verstand, maar was ook in staat om de zaken helder op papier te zetten. Zo ontstonden zijn boeken en brochures over een zonne-eclips, tuinaanleg, plantkunde, zonnewijzers, terwijl ook woordenboeken en een geschiedschrijving van Friesland uit zijn pen zijn gevloeid.
Als hovenier zorgde hij ervoor dat in 1742 voor het eerst aardappelen op de koninklijke tafel verschenen. Drankgebruik was echter aanleiding voor zijn ontslag in 1748. Vanaf die tijd voorzag hij in zijn levensonderhoud door het schrijven van boeken. Knoop overleed geheel verarmd in 1778.
De Werkdadige Meetkunst behandelt achtereenvolgens de terminologie, meetkundige figuren op papier, decimaal rekenen, worteltrekken, goniometrische begrippen, logaritmen en driehoeksmeting. In een volgend deel (of boek) komt de praktijk van het meten in het veld aan de orde, met een beschrijving van de gebruikte instrumenten en de oppervlakteberekening. Andere delen behandelen de verdeling van stukken land, de cartografie en de vestingbouw, de stereometrie , evenals de aanleg van dijken en de daarvoor benodigde begrotingen. Het boek sluit af met twee hoofdstukken over het meten en wegen van vloeistoffen en voorwerpen. Niet voor niets had de landmeter in de tijd van Morgenster en Knoop vaak ijkmeester (wijnroeier) als nevenberoep. Zeer nuttig voor landmeters is tenslotte een uitgebreide toevoeging over de roeden en maten die in de diverse streken en steden in gebruik waren.
link naar de papieren editie in het Trésor
TU LOGO
TU banners,plaats in CR bannerList
